Khí nhà kính 24/07/2026

Vùng phát thải thấp là gì? Tác động và những việc doanh nghiệp cần chuẩn bị

Việc Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp đánh dấu bước chuyển trong quản lý giao thông đô thị, từ kiểm soát phương tiện theo loại hình sang kiểm soát dựa trên nhiên liệu, tuổi đời và mức độ phát thải.

Vậy vùng phát thải thấp là gì, những loại phương tiện nào có thể bị hạn chế và chính sách này sẽ tác động như thế nào đến hoạt động của doanh nghiệp?

Đối với các doanh nghiệp vận tải, logistics, giao nhận, bán lẻ hoặc sở hữu đội xe riêng, đây không chỉ là vấn đề giao thông. Lộ trình vùng phát thải thấp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian giao hàng, tuyến đường vận chuyển, chi phí nhiên liệu, khả năng tiếp cận khách hàng và kế hoạch đầu tư phương tiện.

Doanh nghiệp vì vậy cần sớm rà soát hoạt động vận tải, chuẩn hóa dữ liệu nhiên liệu và phát thải, đồng thời xây dựng phương án chuyển đổi phù hợp với từng giai đoạn triển khai.

Vùng phát thải thấp là gì?

Vùng phát thải thấp, tiếng Anh là Low Emission Zone và thường được viết tắt là LEZ, là khu vực được xác định để áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm, qua đó góp phần cải thiện chất lượng không khí.

Trong vùng phát thải thấp, việc kiểm soát phương tiện có thể được thực hiện dựa trên một hoặc nhiều yếu tố như:

Loại nhiên liệu phương tiện sử dụng.
Năm sản xuất hoặc nhập khẩu.
Mức quy chuẩn khí thải.
Tải trọng phương tiện.
Mục đích sử dụng.
Khung giờ và phạm vi hoạt động.

Phương tiện có mức phát thải cao có thể bị hạn chế hoặc không được phép lưu thông trong một số khu vực và thời điểm nhất định. Ngược lại, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phương tiện giao thông công cộng và phương tiện đáp ứng yêu cầu khí thải sẽ được tạo điều kiện hoạt động.

Vùng phát thải thấp không đồng nghĩa với việc cấm ngay toàn bộ xe sử dụng xăng hoặc dầu. Các biện pháp được triển khai theo phạm vi, nhóm phương tiện, khung giờ và lộ trình do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Vùng phát thải thấp tác động thế nào đến doanh nghiệp?

Việc triển khai vùng phát thải thấp có thể tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp:

Vận tải hành khách và hàng hóa.
Logistics và giao nhận.
Gọi xe và giao hàng qua nền tảng số.
Khách sạn, nhà hàng, bán lẻ và dịch vụ tại khu vực trung tâm.
Sở hữu đội xe phục vụ nhân viên, khách hàng hoặc vận chuyển nội bộ.
Có nhà cung cấp thường xuyên giao hàng vào khu vực hạn chế.

Các quy định về khung giờ, tải trọng, nhiên liệu và tiêu chuẩn khí thải có thể ảnh hưởng đến lịch giao nhận, tuyến đường, khả năng tiếp cận khách hàng và chi phí vận hành.

Doanh nghiệp cần theo dõi phạm vi áp dụng trong từng giai đoạn để tránh gián đoạn hoạt động khi các biện pháp kiểm soát phương tiện được mở rộng.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước lộ trình vùng phát thải thấp?

Rà soát đội phương tiện

Doanh nghiệp cần thống kê:

Số lượng phương tiện sở hữu hoặc thuê vận hành.
Loại phương tiện và nhiên liệu sử dụng.
Năm sản xuất hoặc nhập khẩu.
Khối lượng toàn bộ của xe.
Mức tiêu thụ nhiên liệu.
Tần suất và phạm vi hoạt động.
Tuyến đường thường xuyên đi qua vùng phát thải thấp.
Mức quy chuẩn khí thải khi có dữ liệu xác nhận.

Việc rà soát giúp xác định những phương tiện có nguy cơ bị hạn chế và xây dựng phương án thay thế phù hợp.

Điều chỉnh phương án vận tải và giao nhận

Doanh nghiệp cần đánh giá lại:

Khung giờ giao nhận hàng hóa.
Tuyến đường vận chuyển.
Điểm tập kết và trung chuyển.
Loại phương tiện sử dụng trong từng khu vực.
Khả năng gom nhiều đơn hàng trên cùng hành trình.
Khả năng thuê đơn vị vận tải đáp ứng yêu cầu khí thải.

Việc điều chỉnh sớm giúp hạn chế thời gian chờ, giao hàng chậm và các chi phí phát sinh khi phương tiện bị hạn chế theo khung giờ.

Xây dựng lộ trình chuyển đổi đội xe

Doanh nghiệp không nhất thiết phải thay toàn bộ đội xe cùng một thời điểm. Quá trình chuyển đổi nên ưu tiên những phương tiện:

Có tuổi đời cao.
Tiêu thụ nhiều nhiên liệu.
Phát sinh chi phí bảo dưỡng lớn.
Hoạt động thường xuyên trong vùng phát thải thấp.
Có nguy cơ không đáp ứng quy chuẩn khí thải.
Có quãng đường vận hành phù hợp với xe điện.

Kế hoạch chuyển đổi cần được đánh giá dựa trên tổng chi phí sở hữu, hạ tầng sạc, nhu cầu vận hành, thời gian hoàn vốn và khả năng duy trì hoạt động liên tục.

Doanh nghiệp cần chủ động quản lý dữ liệu phát thải

Sự hình thành của vùng phát thải thấp cho thấy dữ liệu về phương tiện, nhiên liệu và khí thải sẽ ngày càng có vai trò quan trọng trong quản trị doanh nghiệp.

Thay vì chỉ thu thập dữ liệu khi có yêu cầu báo cáo, doanh nghiệp nên coi dữ liệu phát thải là một phần của hệ thống dữ liệu vận hành.

Các thông tin cần được quản lý gồm:

Số lượng và loại phương tiện.
Loại nhiên liệu sử dụng.
Lượng nhiên liệu tiêu thụ.
Quãng đường di chuyển.
Tải trọng vận chuyển.
Năm sản xuất của phương tiện.
Kết quả kiểm định và đo kiểm khí thải.
Chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng và vận hành.
Lượng phát thải khí nhà kính tương ứng.
Tỷ lệ phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Dữ liệu nên được lưu trữ có hệ thống, cập nhật định kỳ và kèm theo tài liệu chứng minh như hóa đơn nhiên liệu, nhật ký hành trình, dữ liệu GPS, hồ sơ đăng kiểm và dữ liệu từ nhà cung cấp dịch vụ vận tải.

Đọc thêm về bài viết: Xăng E10: Xăng sinh học góp phần giảm phát thải khí nhà kính

Quản lý dữ liệu phát thải mang lại lợi ích gì?

Quản lý đầy đủ dữ liệu phương tiện và nhiên liệu giúp doanh nghiệp:

Xác định phương tiện có mức tiêu hao và phát thải cao.
Đánh giá nguy cơ bị hạn chế khi vùng phát thải thấp mở rộng.
Lựa chọn phương tiện cần ưu tiên thay thế.
Tối ưu tuyến đường và lịch vận chuyển.
Kiểm soát chi phí nhiên liệu.
Đánh giá hiệu quả đầu tư vào phương tiện điện.
Theo dõi kết quả của các giải pháp giảm phát thải.
Chuẩn bị dữ liệu cho kiểm kê khí nhà kính.
Hỗ trợ báo cáo ESG và yêu cầu từ chuỗi cung ứng.

Dữ liệu đáng tin cậy giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chuyển đổi dựa trên hiệu quả thực tế, thay vì thay thế phương tiện đồng loạt theo cảm tính.

Gắn dữ liệu vận tải với kiểm kê khí nhà kính

Đối với phương tiện thuộc quyền sở hữu hoặc kiểm soát của doanh nghiệp, nhiên liệu tiêu thụ có thể tạo ra phát thải khí nhà kính trực tiếp.

Đối với hoạt động vận chuyển thuê ngoài, lượng phát thải có thể được xem xét trong chuỗi giá trị, tùy thuộc vào ranh giới kiểm kê và tiêu chuẩn báo cáo được áp dụng.

Doanh nghiệp nên kết nối dữ liệu vận tải với hệ thống kiểm kê khí nhà kính để:

Tránh thu thập dữ liệu lặp lại.
Chuẩn hóa hệ số và phương pháp tính.
Theo dõi phát thải qua từng kỳ.
So sánh hiệu quả giữa các tuyến và phương tiện.
Đặt mục tiêu giảm phát thải có thể đo lường.
Chuẩn bị báo cáo có khả năng kiểm tra và xác minh.

Việc tích hợp đặc biệt cần thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, logistics, bán lẻ và doanh nghiệp có chuỗi cung ứng vận tải lớn.

Tham khảo các giải pháp của Net Zero 2050 về Kiểm kê khí nhà kính

Biến yêu cầu tuân thủ thành cơ hội tối ưu vận hành

Vùng phát thải thấp có thể tạo ra chi phí chuyển đổi ban đầu, nhưng đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp rà soát hiệu quả vận tải.

Thông qua phân tích dữ liệu, doanh nghiệp có thể phát hiện:

Phương tiện thường xuyên chạy không đủ tải.
Tuyến đường bị trùng lặp.
Tỷ lệ xe chạy rỗng cao.
Mức tiêu thụ nhiên liệu bất thường.
Nhà vận chuyển có hiệu suất thấp.
Hành trình có thể gom đơn hoặc chuyển sang phương tiện sạch.

Quản lý dữ liệu phát thải vì vậy không chỉ phục vụ tuân thủ chính sách môi trường mà còn giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu suất logistics và tăng khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?

Doanh nghiệp có thể triển khai theo bốn bước:

Bước 1: Xác định phạm vi

Lập danh sách phương tiện sở hữu, phương tiện thuê ngoài, tuyến vận chuyển và hoạt động liên quan đến vùng phát thải thấp.

Bước 2: Thu thập và chuẩn hóa dữ liệu

Tổng hợp dữ liệu nhiên liệu, quãng đường, tải trọng, đăng kiểm, năm sản xuất và chi phí vận hành theo cùng một cấu trúc.

Bước 3: Tính toán và phân tích phát thải

Chuyển đổi dữ liệu hoạt động thành lượng phát thải, từ đó xác định những phương tiện và hành trình có tác động lớn nhất.

Bước 4: Xây dựng kế hoạch chuyển đổi

Lựa chọn giải pháp như thay thế phương tiện, tối ưu tuyến đường, điều chỉnh thời gian giao nhận, sử dụng đơn vị vận tải xanh hoặc chuyển sang năng lượng sạch.

Net Zero 2050 đồng hành cùng doanh nghiệp quản lý và giảm phát thải

Net Zero 2050 cung cấp các giải pháp:

Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064.
Thu thập và chuẩn hóa dữ liệu phát thải.
Đánh giá phát thải từ nhiên liệu, phương tiện và hoạt động vận tải.
Xác định các nguồn phát thải trọng yếu.
Xây dựng lộ trình và kế hoạch giảm phát thải.
Tư vấn chuyển đổi phương tiện và tối ưu hoạt động vận tải.
Số hóa dữ liệu phục vụ quản trị, kiểm kê khí nhà kính và báo cáo ESG.

Liên hệ ngay chuyên gia của CIC để được tư vấn giải pháp quản lý dữ liệu và xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp.

Công ty CP Công nghệ và Tư vấn CIC

Trụ sở chính: Tầng 4, VG Building, số 235 Nguyễn Trãi, Khương Đình, Hà Nội
Chi nhánh TP.HCM: Số 36 Nguyễn Huy Lượng, phường Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0866.059.659 – 024 3976 1381
Email: info@cic.com.vn
Website: cic.com.vn – netzero2050.vn