Tín chỉ carbon 02/11/2026

Gia Lai phát triển thị trường tín chỉ carbon, hướng tới giao dịch tín chỉ rừng năm 2030

Thị trường tín chỉ carbon Gia Lai bước vào giai đoạn phát triển mới khi UBND tỉnh phê duyệt Đề án tổng thể giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2050. Với lợi thế hơn 1 triệu ha rừng cùng tiềm năng từ nông nghiệp và năng lượng tái tạo, Gia Lai đặt mục tiêu triển khai các dự án giảm phát thải và đưa tín chỉ carbon rừng lên sàn giao dịch trong nước vào năm 2030.

UBND tỉnh Gia Lai đã ký ban hành Quyết định số 4510/QĐ-UBND ngày 21/10/2026 phê duyệt Đề án tổng thể phát triển thị trường tín chỉ các-bon tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2050. Đề án được xây dựng trong bối cảnh sàn giao dịch các-bon trong nước đang vận hành thí điểm và dự kiến chính thức vận hành từ năm 2029, buộc các địa phương phải chủ động chuẩn bị năng lực quản lý, dữ liệu và nguồn cung tín chỉ.

Theo đề án, mục tiêu tổng quát là phát triển thị trường các-bon của tỉnh đồng bộ, minh bạch, phù hợp lộ trình quốc gia; tạo dòng tài chính mới cho hoạt động giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương.

Đọc toàn văn Đề án thị trường tín chỉ carbon Gia Lai Tại Đây

Rừng là “bể hấp thụ” chủ lực

Rừng tự nhiên là đối tượng ưu tiên để phát triển các dự án REDD+. Ảnh: Thanh Niên

Lâm nghiệp được xác định là trụ cột của đề án. Toàn tỉnh hiện có hơn 1,03 triệu ha rừng và đất đã trồng cây rừng, tỷ lệ che phủ đạt 45,72%. Trong đó, rừng tự nhiên chiếm ưu thế với hơn 692.000 ha – đối tượng ưu tiên để triển khai cơ chế REDD+; gần 295.000 ha rừng trồng cùng khoảng 46.000 ha đã trồng nhưng chưa thành rừng là dư địa cho các hoạt động nâng cao năng suất, kéo dài chu kỳ kinh doanh rừng trồng.

Gia Lai là một trong năm tỉnh khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ tham gia Chương trình LEAF do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì. Kết quả giảm phát thải kỳ 2021–2022 của tỉnh trong chương trình này đạt khoảng 2,46 triệu tấn CO₂. Đề án nêu rõ số liệu này chỉ được dùng làm thông tin tham khảo, bảo đảm không tính trùng khi xây dựng các dự án mới.

Giai đoạn 2026–2028, tỉnh sẽ thí điểm từ 1 đến 3 dự án các-bon rừng tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Ban quản lý rừng phòng hộ Gia Lai và Công ty TNHH Lâm nghiệp Gia Lai. Đến năm 2030, Gia Lai phấn đấu đưa tín chỉ các-bon rừng lên giao dịch trên sàn trong nước và nâng tỷ lệ che phủ rừng lên trên 46,51%.

Đọc thêm: TCVN 14682:2026: Tiêu chuẩn về tín chỉ các-bon rừng

Nông nghiệp phát thải thấp từ cà phê, sắn, chuối, lúa

Với khoảng 976.800 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó có 110.000 ha cà phê, khoảng 76.000 ha cao su và 83.675 ha sắn, trồng trọt được đánh giá có tiềm năng lớn tạo tín chỉ thông qua giảm khí mê-tan trên ruộng lúa bằng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), giảm phân đạm hóa học, tăng sử dụng phân hữu cơ, không đốt phụ phẩm và phát triển mô hình cà phê, hồ tiêu dưới tán cây che bóng.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 20.000 ha canh tác giảm phát thải trên các cây lúa, mía, sắn, cà phê, chuối và lạc; giảm ít nhất 30% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật; qua đó góp phần giảm ít nhất 15% phát thải khí nhà kính ngành trồng trọt so với năm 2020. Các vùng nguyên liệu sắn và chuối xuất khẩu, vốn đã có chuỗi liên kết với doanh nghiệp, được xem là thuận lợi để triển khai dự án tín chỉ theo vùng nguyên liệu.

Chăn nuôi, thủy sản và các-bon xanh

Ngành chăn nuôi của tỉnh với gần 790.000 con bò, hơn 1,7 triệu con lợn và trên 18 triệu con gia cầm đang chuyển dịch mạnh sang quy mô trang trại công nghệ cao. Toàn tỉnh hiện có khoảng 56.180 hầm biogas. Mục tiêu đến năm 2030 là 100% chất thải chăn nuôi tại các trang trại quy mô lớn được thu gom, tái sử dụng làm phân bón hữu cơ, biogas hoặc tưới cây.

Ở khu vực ven biển, tỉnh khai thác tiềm năng “các-bon xanh” từ 99,5 ha rừng ngập mặn, 152 ha rạn san hô và 200 ha thảm cỏ biển. Các dự án trồng 50.000 cây ngập mặn tại đầm Thị Nại, thí điểm phục hồi san hô và thành lập Khu bảo tồn biển vịnh Quy Nhơn rộng khoảng 6.500 ha đang được chuẩn bị. Dự án các-bon bảo tồn biển vịnh Quy Nhơn và dự án các-bon thủy sản phát thải thấp nằm trong danh mục thí điểm của đề án.

Năng lượng tái tạo: dư địa lớn

Điện mặt trời quy mô lớn là một trong những nguồn giảm phát thải của khu vực ven biển. Ảnh minh họa

Theo quy hoạch được duyệt, đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh sẽ có 45 dự án điện gió (3.285 MW), 24 dự án điện mặt trời (1.530 MW), 47 dự án thủy điện (578 MW) cùng các dự án điện sinh khối và điện rác đi vào vận hành. Đề án ước tính tổng lượng giảm phát thải quy đổi từ các nguồn này vào khoảng 9,87 triệu tấn CO₂ mỗi năm, trong đó điện gió chiếm gần 70%.

Tuy nhiên, đề án cũng lưu ý nguồn thu từ tín chỉ các-bon chỉ hình thành khi chương trình, dự án đáp ứng đầy đủ các điều kiện về pháp lý, phương pháp luận, đo đạc, báo cáo, thẩm định và điều kiện giao dịch theo cơ chế áp dụng. Bên cạnh tín chỉ các-bon, chứng chỉ năng lượng tái tạo (I-REC) cũng được nhắc đến như một công cụ để giá trị hóa sản lượng điện sạch.

Giao thông xanh, đô thị và vật liệu xây dựng

Trong lĩnh vực giao thông, tỉnh đặt mục tiêu khoảng 30% xe buýt sử dụng điện hoặc năng lượng xanh và 100% taxi đầu tư mới là xe điện vào năm 2030. Dự án giảm phát thải từ phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt do Sở Xây dựng chủ trì là một trong sáu dự án thí điểm. Tỉnh cũng sẽ chuyển tối thiểu 50% hệ thống chiếu sáng công cộng sang đèn LED, mở rộng cây xanh đô thị, phát triển trạm sạc và tăng tỷ lệ sử dụng vật liệu xây dựng không nung trong các công trình sử dụng vốn nhà nước.

Riêng ngành vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng được giao xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải và từng bước kiểm kê khí nhà kính của các cơ sở sản xuất trong giai đoạn 2026–2028.

Dữ liệu và con người là nền móng

Đề án xác định nhiệm vụ đầu tiên là xây dựng cơ sở dữ liệu các-bon theo ngành, xác định đường cơ sở, mức tham chiếu và hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV), ứng dụng viễn thám, GIS, thiết bị bay không người lái và trí tuệ nhân tạo. Theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, Gia Lai hiện có 37 cơ sở bắt buộc phải kiểm kê khí nhà kính, gồm 32 cơ sở ngành công thương và 5 cơ sở ngành xây dựng.

Về nhân lực, đến năm 2028, tỉnh đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức quản lý cấp tỉnh, cấp xã và các đơn vị chủ rừng lớn được đào tạo về thị trường các-bon và kiểm kê khí nhà kính; tối thiểu 70% chủ rừng, doanh nghiệp và cộng đồng có rừng được tập huấn về các-bon rừng và giảm phát thải.

Nguồn lực thực hiện đề án được huy động từ ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, vốn doanh nghiệp, ODA, tài chính khí hậu quốc tế và nguồn thu từ tín chỉ các-bon. Đề án được kỳ vọng tạo dòng tài chính mới ngoài ngân sách, nâng cao sinh kế cộng đồng và đưa Gia Lai trở thành một trong những địa phương đi đầu về kinh tế các-bon thấp.

CIC đồng hành cùng địa phương và doanh nghiệp trên thị trường carbon

Trước yêu cầu về dữ liệu, hệ thống MRV, năng lực cán bộ và dự án tín chỉ đạt chuẩn mà các địa phương đang đặt ra, Trung tâm Giải pháp Bền vững (CSS), Công ty Cổ phần Công nghệ và Tư vấn CIC sẵn sàng đồng hành. Tiền thân là Trung tâm Tin học, trực thuộc Bộ Xây dựng, CIC có hơn 35 năm kinh nghiệm về giải pháp phần mềm, thiết bị công nghệ cao và tư vấn phát triển bền vững trong xây dựng, vật liệu xây dựng và năng lượng.

Dịch vụ CIC có thể hỗ trợ:

Kiểm kê khí nhà kính cho các cơ sở thuộc danh mục bắt buộc theo QĐ 42/2026/QĐ-TTg, đặc biệt ngành xây dựng và vật liệu xây dựng; lập kế hoạch và báo cáo kết quả giảm phát thải.
Xây dựng hệ thống MRV và cơ sở dữ liệu phát thải cho sở, ngành và doanh nghiệp.
Tư vấn phát triển dự án tín chỉ các-bon và Đăng ký/ Phát hành chứng chỉ năng lượng tái tạo I-REC.
Phần mềm quản lý carbon CAGE Carbon số hóa thu thập dữ liệu, tính toán phát thải và lập báo cáo.
Đào tạo, tập huấn về kiểm kê khí nhà kính, MRV và thị trường các-bon cho cán bộ quản lý và doanh nghiệp.
Dịch vụ liên quan: LCA/EPD, tư vấn CBAM và chứng chỉ công trình xanh.