Tín chỉ carbon 03/03/2026

Điểm mới đáng chú ý của Thông tư 11/2026/TT-BNNMT về tín chỉ carbon

Trong bối cảnh Việt Nam từng bước triển khai thị trường carbon theo lộ trình của Chính phủ, Thông tư 11/2026/TT-BNNMT được xem là bước hoàn thiện quan trọng về mặt kỹ thuật và quản lý. Văn bản này quy định chi tiết việc quản lý và vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, tạo hành lang pháp lý minh bạch, đồng bộ và chặt chẽ hơn cho hoạt động giao dịch carbon trong nước.

Những điểm mới nổi bật của Thông tư 11/202/TT-BNNMT đáng chú ý

1. Thiết lập và vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon

Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là quy định cụ thể về Hệ thống đăng ký quốc gia – nơi ghi nhận, theo dõi và quản lý toàn bộ:

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ;
Tín chỉ carbon được xác nhận, cấp phát;
Các giao dịch chuyển nhượng, ký gửi và bù trừ.

Theo đó, mỗi hạn ngạch và tín chỉ carbon sẽ được cấp mã định danh và số sê-ri riêng biệt, bảo đảm:

Không trùng lặp dữ liệu;
Truy xuất được nguồn gốc;
Ngăn ngừa gian lận;
Minh bạch hóa quyền sở hữu.

Đây là nền tảng kỹ thuật quan trọng để hình thành thị trường carbon vận hành chuyên nghiệp, tiệm cận chuẩn quốc tế.

2. Quy định chặt chẽ về tài khoản đăng ký

Căn cứ Điều 6 Thông tư 11/2026/TT-BNNMT, nguyên tắc cấp và quản lý tài khoản đăng ký, như sau:

” Cơ quan, tổ chức được cấp tài khoản đăng ký chỉ được cấp duy nhất một tài khoản đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia. Trường hợp cơ quan, tổ chức có nhiều hơn 01 cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thì cơ quan, tổ chức đó sử dụng tài khoản đăng ký được cấp để thực hiện quản lý, theo dõi các hạn ngạch phát thải khí nhà kính và thực hiện nghĩa vụ tuân thủ theo từng cơ sở”

“Mã định danh của tài khoản đăng ký được cấp và gắn với mã số thuế của cơ quan, tổ chức.”

Quy định này giúp:

Tránh tình trạng mở nhiều tài khoản phân tán;
Tăng khả năng kiểm soát hạn ngạch;
Nâng cao trách nhiệm pháp lý của chủ tài khoản;
Hạn chế rủi ro tranh chấp quyền sở hữu tín chỉ.

Chủ tài khoản có trách nhiệm bảo mật thông tin, cập nhật dữ liệu và chịu trách nhiệm về tính chính xác của các giao dịch phát sinh.

3. Cơ chế ký gửi hạn ngạch và tín chỉ carbon

Một điểm mới đáng chú ý là quy trình ký gửi được quy định chi tiết, minh bạch hơn. Khi chủ tài khoản có nhu cầu ký gửi hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon, chủ tài khoản cần:

Phải thông báo số lượng ký gửi trên hệ thống;
Số lượng này được chuyển vào tiểu khoản chờ ký gửi;
Sau khi hoàn tất thủ tục, số lượng được chuyển sang tiểu khoản số dư giao dịch.

Cơ chế này giúp phân tách rõ ràng giữa tài sản đang nắm giữ, tài sản đang chờ giao dịch và tài sản đã được đưa ra thị trường. Từ đó, giúp tăng tính minh bạch và an toàn cho hoạt động mua bán hạn ngạch và tín chỉ trên sàn giao dịch.

4. Quy định về chuyển quyền sở hữu ngoài sàn giao dịch

Thông tư cũng bổ sung quy định đối với các trường hợp chuyển quyền sở hữu hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon ngoài giao dịch thông thường, như:

Chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp;
Chuyển nhượng theo quyết định của Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền;
Các trường hợp thay đổi pháp lý khác.

Trong những tình huống này, tổ chức phải cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý để hệ thống cập nhật thay đổi, bảo đảm tính hợp pháp và minh bạch của việc chuyển giao.

5. Tăng cường nghĩa vụ báo cáo và xử lý sự cố

Một nội dung mới mang tính kiểm soát rủi ro cao là quy định về báo cáo sự cố trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện.

Điều này giúp:

Xử lý kịp thời sai sót dữ liệu;
Ngăn chặn tác động lan rộng đến thị trường;
Bảo đảm hệ thống vận hành ổn định và an toàn.

Việc đặt ra thời hạn cụ thể thể hiện xu hướng quản lý chặt chẽ hơn, đặc biệt khi thị trường carbon bắt đầu đi vào vận hành thực tế.

6. Thời điểm hiệu lực

Theo quy định, Thông tư 11/2026/TT-BNNMT có hiệu lực từ ngày 30/03/2026.

Từ thời điểm này, các tổ chức thuộc diện được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và các chủ thể tham gia thị trường carbon cần:

Rà soát lại quy trình nội bộ;
Chuẩn bị hệ thống quản trị dữ liệu;
Đào tạo nhân sự phụ trách quản lý tín chỉ carbon;
Bảo đảm tuân thủ đúng quy định mới.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp và thị trường carbon Việt Nam

Việc ban hành Thông tư 11/2026/TT-BNNMT cho thấy Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn xây dựng chính sách sang giai đoạn chuẩn bị vận hành thực tế thị trường carbon. Đối với doanh nghiệp, đây vừa là Thách thức về tuân thủ pháp lý và quản trị phát thải và là vừa là cơ hội tham gia giao dịch tín chỉ carbon, tối ưu chi phí phát thải và xây dựng hình ảnh doanh nghiệp bền vững.

Về tổng thể, Thông tư này góp phần chuẩn hóa hoạt động quản lý hạn ngạch và tín chỉ carbon, làm tăng tính minh bạch của thị trường đồng thời tạo nền tảng kỹ thuật cho sàn giao dịch carbon trong nước và hỗ trợ Việt Nam thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050