Tín chỉ carbon: Google nhận tín chỉ từ dự án phục hồi rừng Amazon sớm 2 năm

Google mua được lô tín chỉ carbon sớm 2 năm: Áp lực giảm phát thải hạ nhiệt

Thị trường tín chỉ carbon toàn cầu vừa ghi nhận một tín hiệu đáng chú ý khi Google cùng nhiều doanh nghiệp lớn nhận được các tín chỉ loại bỏ carbon sớm hơn khoảng 2 năm so với kế hoạch. Sự kiện này được xem là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao niềm tin đối với các dự án loại bỏ carbon dựa vào thiên nhiên.

Tín chỉ carbon được bàn giao sớm hơn 2 năm

Startup Mombak của Brazil vừa bàn giao lô tín chỉ carbon đầu tiên được tạo ra từ các dự án phục hồi rừng Amazon. Khách hàng của lô tín chỉ này gồm Google cùng một số doanh nghiệp và tổ chức như Bain & Company, Climeworks, Commons và Union Square Ventures.

Mombak được thành lập năm 2021, tập trung khôi phục những khu vực đất nông nghiệp đã suy thoái tại Amazon bằng cách trồng lại các loài cây bản địa. Lượng CO₂ được hấp thụ sẽ được đo đạc, kiểm chứng theo các tiêu chuẩn quốc tế và làm cơ sở phát hành tín chỉ carbon.

Đến nay, doanh nghiệp đã trồng gần 15 triệu cây tại 12 khu vực ở Amazon. Lô tín chỉ đầu tiên tương ứng với hơn 21.000 tấn CO₂ được loại bỏ khỏi khí quyển. Đáng chú ý, số tín chỉ này được bàn giao sớm hơn khoảng 2 năm so với cam kết ban đầu.

Vì sao việc giao tín chỉ sớm lại quan trọng?

Đối với các dự án loại bỏ carbon từ rừng, việc tạo ra tín chỉ không đơn giản chỉ là trồng cây. Cây cần thời gian sinh trưởng và hấp thụ CO₂, sau đó lượng carbon phải được đo lường, kiểm chứng và thẩm định trước khi tín chỉ được phát hành.

Trong quá khứ, thị trường carbon từng xuất hiện nhiều trường hợp dự án giao tín chỉ chậm hoặc không đủ số lượng cam kết. Điều này làm gia tăng nghi ngờ về chất lượng và tính đáng tin cậy của các dự án carbon.

Vì vậy, việc Mombak có thể hoàn thành và bàn giao lô tín chỉ đầu tiên trước thời hạn được xem là một tín hiệu tích cực. Nó cho thấy nếu dự án được đầu tư dài hạn, quản lý tốt và có hệ thống đo lường, báo cáo và kiểm chứng phù hợp, việc tạo ra tín chỉ carbon chất lượng cao hoàn toàn có thể thực hiện ở quy mô lớn.

Các tập đoàn công nghệ đang thúc đẩy nhu cầu tín chỉ carbon

Lô tín chỉ của Mombak cũng nằm trong khuôn khổ Symbiosis, sáng kiến được Google, Meta, Microsoft và Salesforce thành lập từ năm 2024.

Thông qua cơ chế này, các doanh nghiệp công nghệ cam kết mua trước một lượng lớn tín chỉ loại bỏ carbon chất lượng cao. Việc cam kết mua sớm giúp các nhà phát triển dự án có nguồn vốn dài hạn để triển khai các dự án phục hồi rừng và hệ sinh thái.

Symbiosis đặt mục tiêu mua tối đa 20 triệu tấn tín chỉ loại bỏ carbon dựa vào thiên nhiên trước năm 2030.

Đây là xu hướng đáng chú ý trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ đang phải đối mặt với lượng phát thải ngày càng lớn. Sự phát triển mạnh của AI khiến nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu tăng nhanh, kéo theo mức tiêu thụ điện và phát thải khí nhà kính đáng kể.

Tuy nhiên, tín chỉ carbon không được xem là giải pháp thay thế cho việc giảm phát thải. Các doanh nghiệp vẫn cần ưu tiên những biện pháp như sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu suất năng lượng và giảm phát thải trực tiếp trong hoạt động sản xuất, vận hành.

Thị trường carbon vẫn còn nhiều thách thức

Dù việc Mombak bàn giao tín chỉ sớm là tín hiệu tích cực, thị trường carbon vẫn tồn tại nhiều tranh luận.

Một trong những vấn đề lớn nhất là chất lượng tín chỉ. Các bên mua cần chắc chắn rằng lượng CO₂ được tuyên bố loại bỏ thực sự tồn tại, có thể đo lường và được duy trì trong thời gian dài.

Đối với các dự án rừng, rủi ro còn có thể đến từ cháy rừng, mất rừng, biến đổi khí hậu hoặc những thay đổi trong cách sử dụng đất. Nếu lượng carbon đã được hấp thụ sau đó bị phát thải trở lại, giá trị môi trường của tín chỉ cũng bị ảnh hưởng.

Một rủi ro khác là doanh nghiệp có thể quá phụ thuộc vào tín chỉ carbon thay vì thực hiện cắt giảm phát thải ngay trong hoạt động của mình. Vì vậy, tín chỉ carbon nên được sử dụng chủ yếu để xử lý phần phát thải còn lại khó hoặc chưa thể loại bỏ, thay vì trở thành phương án thay thế cho quá trình giảm phát thải trực tiếp.

Tín chỉ carbon thực chất là gì?

Có thể hiểu đơn giản, 1 tín chỉ carbon tương đương với 1 tấn CO₂ hoặc lượng khí nhà kính tương đương được cắt giảm hoặc loại bỏ khỏi khí quyển so với một kịch bản tham chiếu.

Ví dụ, một dự án phục hồi rừng có thể tạo ra tín chỉ dựa trên lượng CO₂ mà diện tích rừng hấp thụ thêm so với trường hợp khu đất tiếp tục bị suy thoái.

Doanh nghiệp có thể mua tín chỉ để bù đắp cho phần phát thải khó cắt giảm. Tuy nhiên, nguyên tắc quan trọng của quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp vẫn là: giảm phát thải trước, sử dụng tín chỉ carbon cho phần phát thải còn lại.

Điều đáng chú ý đối với doanh nghiệp Việt Nam

Câu chuyện của Google và Mombak cho thấy thị trường carbon đang dần chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang yêu cầu cao hơn về chất lượng, tính minh bạch và khả năng chứng minh lượng carbon thực sự được giảm hoặc loại bỏ.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là xu hướng cần đặc biệt quan tâm khi thị trường carbon trong nước đang được hình thành. Doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến việc mua tín chỉ mà còn có thể xem xét phát triển các dự án tạo tín chỉ từ rừng, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và các giải pháp giảm phát thải khác.

Về dài hạn, giá trị của một tín chỉ carbon sẽ không chỉ nằm ở việc nó được giao dịch với giá bao nhiêu, mà ngày càng phụ thuộc vào câu hỏi quan trọng hơn: tín chỉ đó có thực sự đại diện cho một tấn CO₂ được giảm hoặc loại bỏ hay không?

Trường hợp Mombak bàn giao tín chỉ sớm cho Google và các doanh nghiệp lớn cho thấy những dự án có chất lượng, được đo lường và kiểm chứng tốt vẫn có khả năng tạo dựng niềm tin trên thị trường carbon toàn cầu.