[Hướng dẫn Doanh nghiệp] Chi tiết Thông tư 11/2026/TT-BNNMT về Hệ thống đăng ký quốc gia Hạn ngạch phát thải và Tín chỉ Carbon
Thị trường carbon Việt Nam đang chuyển từ “nghe nói” sang “bắt buộc phải làm”. Ngày 13/02/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức ký ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT — văn bản pháp lý trực tiếp quy định cách doanh nghiệp đăng ký, quản lý và giao dịch hạn ngạch phát thải cũng như tín chỉ carbon trên Hệ thống đăng ký quốc gia. Thông tư có hiệu lực từ ngày 30/03/2026.
Đối với các cơ sở thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính — đặc biệt là nhiệt điện, sắt thép và xi măng — đây không còn là chuyện “chuẩn bị lâu dài” nữa. Hạn ngạch đã được phân bổ, hệ thống sắp vận hành, và những doanh nghiệp chưa sẵn sàng sẽ phải trả giá bằng chi phí mua bù rất thực tế. Cùng đội ngũ chuyên gia CIC đọc kỹ những điểm cốt lõi của Thông tư này và tìm hiểu doanh nghiệp cần làm gì ngay bây giờ!
Thông tư 11/2026 ra đời để giải quyết điều gì?
Nếu Nghị định 06/2022 và Nghị định 29/2026 đặt nền móng cho thị trường carbon — xác định ai phải giảm phát thải và sàn giao dịch vận hành thế nào — thì Thông tư 11/2026 trả lời câu hỏi thực tiễn nhất: hạn ngạch và tín chỉ carbon được lưu ở đâu, ai sở hữu, làm thế nào để giao dịch hay nộp trả?
Hệ thống đăng ký quốc gia mà Thông tư này quy định về cơ bản đóng vai trò như một “sổ cái” điện tử tập trung: ghi nhận toàn bộ thông tin về chủ sở hữu, số lượng, mã định danh, trạng thái và lịch sử mọi hoạt động liên quan đến hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon trên lãnh thổ Việt Nam.
Dữ liệu trên hệ thống này do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý và là dữ liệu gốc — mọi sai lệch giữa các hệ thống liên thông đều lấy đây làm căn cứ đối chiếu.
Ba điểm cốt lõi doanh nghiệp cần nắm chắc
2.1. Một tài khoản — Tám tiểu khoản — Quản lý cả vòng đời tài sản carbon
Mỗi doanh nghiệp chỉ được cấp duy nhất một tài khoản đăng ký, gắn với mã số thuế. Dù sở hữu bao nhiêu cơ sở phát thải, tất cả đều quy về một mối — nhưng vẫn theo dõi nghĩa vụ tuân thủ riêng biệt cho từng cơ sở.
Điểm thú vị là tài khoản được thiết kế theo dạng 8 tiểu khoản chức năng, phản ánh toàn bộ vòng đời của hạn ngạch và tín chỉ:
| Tiểu khoản | Ý nghĩa thực tế |
| Đăng ký chung | “Kho” lưu tài sản đang sở hữu, chưa đưa vào giao dịch |
| Số dư giao dịch | Phần đã ký gửi VSDC, sẵn sàng mua bán trên sàn HNX |
| Chờ ký gửi | Đang trong quá trình xác nhận chuyển sang VSDC |
| Chuyển giao | Hạn ngạch dư chuyển sang giai đoạn phân bổ tiếp theo |
| Vay mượn | Hạn ngạch “ứng trước” từ giai đoạn sau để dùng cho hiện tại |
| Bù trừ | Tín chỉ carbon dùng để bù đắp phần phát thải vượt hạn ngạch |
| Nộp trả | Hạn ngạch hoàn trả lại Nhà nước theo nghĩa vụ |
| Phong tỏa | Bị phong tỏa theo lệnh cơ quan thẩm quyền |
Hiểu rõ từng tiểu khoản giúp doanh nghiệp lên kế hoạch sử dụng tài sản carbon hiệu quả thay vì bị động đối phó khi đến hạn tuân thủ.
Đọc thêm: Hành Trình Biến Dự Án Xanh Thành Tín Chỉ Carbon Tự Nguyện
2.2. Mã trong nước và Số sê-ri — “Hộ chiếu” của từng đơn vị carbon
Để đảm bảo không có bất kỳ đơn vị hạn ngạch hay tín chỉ nào bị “tính hai lần” (double counting), Thông tư thiết lập hệ thống định danh chặt chẽ với hai lớp:
- Mã trong nước: Duy nhất, do Bộ NN&MT cấp, không được tái sử dụng sau khi hủy
- Hạn ngạch phát thải: cấu trúc VN-[Năm phân bổ] — ví dụ VN-2026
- Tín chỉ carbon: cấu trúc [Mã cơ chế 3 ký tự]-[Mã dự án 4 ký tự]-[2 số cuối năm]
- Số sê-ri: Chuỗi 10 chữ số định danh từng đơn vị riêng lẻ trong tổng lượng phát hành — tương tự số sê-ri trên tờ tiền
Đây là cơ chế kỹ thuật quan trọng giúp thị trường carbon Việt Nam đảm bảo tính toàn vẹn và xây dựng lòng tin với cả nhà đầu tư trong nước lẫn đối tác quốc tế.
2.3. Quy trình ký gửi, bù trừ và nộp trả — Toàn bộ trên nền tảng điện tử
Toàn bộ nghiệp vụ trên Hệ thống đăng ký quốc gia được thực hiện dưới hình thức giao dịch điện tử, xác thực định danh qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Sau khi xác thực, giao dịch có giá trị pháp lý tương đương văn bản có chữ ký — không cần in ấn hay gửi hồ sơ giấy.
Luồng vận hành cơ bản của doanh nghiệp:
Nhận hạn ngạch → Lưu tại Tiểu khoản Đăng ký chung → Ký gửi sang VSDC (Tiểu khoản Số dư giao dịch) → Mua/bán trên sàn HNX → Cuối kỳ: Nộp trả đủ hạn ngạch hoặc dùng tín chỉ bù trừ phần thiếu
Các mốc thời gian quan trọng cần nhớ: đăng ký hạn ngạch/tín chỉ hoàn tất trong 5 ngày làm việc từ khi có quyết định phân bổ; ký gửi và rút ký gửi xử lý cuối mỗi ngày làm việc với VSDC xác nhận trong 1 ngày làm việc; ngày giao dịch đầu tiên được thông báo trước ít nhất 7 ngày làm việc.
Xem toàn bộ thông tư 11 tại đây.
Tại sao doanh nghiệp cần hành động ngay từ bây giờ?
Hệ thống đăng ký quốc gia không “tha thứ” cho dữ liệu phát thải thiếu chính xác. Một khi hạn ngạch được phân bổ dựa trên số liệu kiểm kê, nếu thực tế phát thải cao hơn, doanh nghiệp sẽ phải chi tiền mua tín chỉ bù trừ hoặc hạn ngạch trên sàn. Ngược lại, doanh nghiệp nào kiểm soát phát thải tốt hoàn toàn có thể bán phần hạn ngạch dư — biến nghĩa vụ pháp lý thành nguồn thu thực sự.
Điều đó có nghĩa là: kiểm kê khí nhà kính chính xác, số hóa quản lý phát thải và có chiến lược carbon rõ ràng không còn là “việc của bộ phận môi trường” mà là bài toán tài chính cần sự vào cuộc của cả lãnh đạo doanh nghiệp.
Chuyển đổi xanh dễ dàng hơn cùng hệ sinh thái giải pháp từ CIC
Được thành lập từ năm 1990 với hơn 35 năm kinh nghiệm triển khai giải pháp công nghệ kỹ thuật, CIC mang đến bộ giải pháp tổng thể giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ Thông tư 11 vừa tối ưu chi phí:
🔍 Tư vấn Kiểm kê KNK, Đánh giá Vòng đời (LCA) và Tuyên bố sản phẩm môi trường EPD: Đội ngũ chuyên gia CIC hỗ trợ kiểm kê phát thải Scope 1, 2, 3 theo chuẩn ISO 14064 và Nghị định 06/2022; tư vấn LCA và Tuyên bố sản phẩm môi trường (EPD) theo tiêu chuẩn quốc tế.
🔍Tư vấn công trình xanh, tư vấn nhãn xanh sản phẩm: LEED, EDGE, BREEAM, …
💻 Phần mềm quản lý Carbon chuyên sâu: Carbon Cage tự động hóa kiểm kê và theo dõi phát thải; Cage CBAM hỗ trợ báo cáo cơ chế điều chỉnh biên giới carbon; SimaPro — giải pháp hàng đầu thế giới về đánh giá vòng đời sản phẩm.
⚡ Tối ưu hóa năng lượng (Energy Management): Hệ thống quản lý năng lượng thông minh từ Metron, Ineeji hay AI tối ưu vận hành nhà máy xi măng Delta Zero — giảm phát thải ngay từ nguồn gốc.
🌿 Cung cấp Tín chỉ Carbon & Chứng chỉ I-REC: Qua hợp tác với STX (Hà Lan), CIC cung cấp trực tiếp sinh khối, nhiên liệu sinh học, chứng chỉ năng lượng tái tạo I-REC và tín chỉ carbon — giải pháp bù trừ phát thải linh hoạt cho doanh nghiệp.
🔔 HÀNH ĐỘNG NGAY HÔM NAY
Thông tư 11 có hiệu lực từ 30/03/2026. Nếu doanh nghiệp bạn chưa có dữ liệu kiểm kê khí nhà kính đáng tin cậy, chưa biết mình sẽ thiếu hay thừa hạn ngạch, hay đơn giản là chưa biết bắt đầu từ đâu — đó chính xác là lúc cần nói chuyện với các chuyên gia của chúng tôi.
👉 Đặt lịch tư vấn chuyên sâu với chuyên gia CIC ngay hôm nay để được đánh giá thực trạng phát thải, phân tích rủi ro tuân thủ và đề xuất lộ trình cụ thể cho doanh nghiệp bạn.
📍 Trụ sở chính Hà Nội: Tòa nhà VG Building, Số 235 Nguyễn Trãi, Khương Đình, Hà Nội | ☎ (84-24) 39 761 381 📍 Chi nhánh TP. HCM: Số 36 Nguyễn Huy Lượng, quận Bình Thạnh | ☎ (84-28) 62 899 022 📧 Email: info@cic.com.vn 🌐 Website: www.cic.com.vn
Đừng để các quy định mới trở thành rào cản — hãy biến pháp luật thành lợi thế cạnh tranh với sự đồng hành của công nghệ.
