Việt Nam công bố hạn ngạch phát thải khí nhà kính 2026 cho 110 nhà máy điện, thép, xi măng

Ngày 9/2/2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 263/QĐ-TTg, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam chính thức áp dụng cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo hình thức thí điểm. Quyết định này áp dụng cho tổng cộng 110 cơ sở trong các ngành công nghiệp phát thải nhiều.

Hạn ngạch cụ thể

Theo Quyết định, tổng lượng khí nhà kính tối đa được phép thải ra trong năm 2025 là 243.082.392 tấn CO2 tương đương. Con số này sẽ tăng lên 268.391.454 tấn CO2 tương đương trong năm 2026. Hiện tại, hạn ngạch này áp dụng cho 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng.

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính được hiểu là giới hạn tối đa về lượng khí nhà kính mà một quốc gia, lĩnh vực công nghiệp hoặc doanh nghiệp được cho phép thải ra trong một khoảng thời gian cụ thể, thường tính theo năm. Đây là công cụ quan trọng giúp kiểm soát và giảm thiểu tác động của hoạt động sản xuất đối với môi trường.

Phân công trách nhiệm rõ ràng

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng để thực hiện phân bổ hạn ngạch cụ thể cho từng cơ sở. Đồng thời, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng có nhiệm vụ theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các đơn vị thuộc phạm vi quản lý.

Lộ trình triển khai dài hạn

Tại cuộc họp nghe báo cáo về việc phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho giai đoạn này vào ngày 24/12/2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh tính chất nghiêm túc của đợt thí điểm này. Dù chỉ là bước khởi đầu để các doanh nghiệp làm quen với việc kiểm soát phát thải, nhưng quá trình thực hiện phải đảm bảo tính chuyên nghiệp, với quy định pháp lý minh bạch và tránh mang tính hình thức.

Giai đoạn 2025-2027 tập trung hoàn thiện đồng bộ các cơ chế, chính sách và rút kinh nghiệm. Từ năm 2028, cơ chế quản lý hạn ngạch phát thải sẽ chính thức được áp dụng bắt buộc trên toàn quốc đối với tất cả các lĩnh vực và doanh nghiệp liên quan.

Nguyên tắc phân bổ khoa học

Phó Thủ tướng yêu cầu việc phân bổ phải dựa trên nền tảng khoa học vững chắc, đảm bảo tính khách quan, công bằng và minh bạch. Hạn ngạch được tính toán dựa trên nhiều yếu tố như: mức phát thải trên đơn vị sản phẩm, mục tiêu tăng trưởng và giảm phát thải của từng lĩnh vực, kế hoạch sản xuất kinh doanh, tiềm năng giảm phát thải cũng như năng lực về kỹ thuật, công nghệ và tài chính của mỗi cơ sở.

Các doanh nghiệp tham gia thí điểm phải chủ động tính toán, thuê chuyên gia độc lập để đánh giá và chứng nhận số liệu báo cáo. Quy trình này không chỉ dừng lại ở con số hạn ngạch mà còn bao gồm việc hoàn thiện toàn bộ hệ thống từ phương pháp đo đạc, kiểm đếm, thống kê, báo cáo, thẩm định đến các khía cạnh pháp lý và kỹ thuật, phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Cơ chế trao đổi hạn ngạch

Theo Nghị định số 119/2025/NĐ-CP được ban hành tháng 6/2025, các cơ sở được phân bổ hạn ngạch có quyền trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên Sàn giao dịch carbon theo lộ trình quy định. Đây là cơ chế linh hoạt giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí giảm phát thải.

Doanh nghiệp cần làm gì để thích ứng?

Trước thời điểm cơ chế quản lý hạn ngạch phát thải trở thành bắt buộc từ năm 2028, các doanh nghiệp cần nhanh chóng chuẩn bị và hành động. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu ngày càng chú trọng đến phát triển bền vững.

Các doanh nghiệp nên:

• Đầu tư vào công nghệ xanh và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng
• Xây dựng hệ thống kiểm kê, đo đạc và báo cáo phát thải chính xác hoặc thuê chuyên gia tư vấn kiểm kê khí nhà kính
• Tham gia các chương trình đào tạo về quản lý khí nhà kính
• Chủ động tìm hiểu về cơ chế trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon
• Lập kế hoạch giảm phát thải dài hạn phù hợp với định hướng phát triển của doanh nghiệp

Việc chủ động thích ứng ngay từ bây giờ sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những khó khăn khi chính sách trở thành bắt buộc, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng ưu tiên các đối tác có trách nhiệm với môi trường.

Đọc thêm: Tư vấn Kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính cho Thép Kyoei Việt Nam

Xem chi tiết Quyết định tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.